بیست و هشتمین جلسه­ی گروه باستان­شناسی شورای بررسی متون و کتب پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی به ریاست جناب آقای دکتر موسوی­کوهپر و حضور برخی اعضای محترم گروه (آقایان: دکتر شیرازی، دکتر عباس­نژاد، دکتر اسماعیلی جلودار، دکتر نصراله­زاده، دکتر محمدی­فر، دکتر ولی­پور، سرکار خانم دکتر میری) و دبیر گروه (دکتر سُرور خُراشادی)، از ساعت 10 الی 12 روز پنج­شنبه مورخه 27 مهر­ماه 1396 در اتاق 128 پژوهشگاه علوم انسانی واقع در طبقه­ی اول برگزار شد. در این جلسه مطالب مفصل و مبسوطی پیرامون طرح "فراتحلیل مسئله­شناسی و نقدهای حوزه­ی تمدنی و تاریخ ایران" مطرح شد که به شرح ذیل است:


فراتحلیل مسئله­شناسی و نقدهای حوزه تمدنی و تاریخ ایران:
پیشنهادی در زمینه­ی باستان­شناسی
یافته­های باستان­شناختی پس از کشف، توصیف، تفسیر و توضیح، مورد تحلیل قرار می­گیرند تا به شواهد و داده­هایی بدل گردند که در فهم واقعیت­های تاریخ حیات اجتماعی و اقتصادی بشر مورد استفاده قرار گیرند. امروزه، به تبعیت از اصول و روش­های باستان­شناسی دنیا شاهد رواج موضوعات تحلیلی در پژوهش­های باستان­شناسی ایران هستیم. سالانه بررسی­ها، کاوش­ها و پژوهش­های باستان­شناسی زیادی با صرف هزینه، وقت و انرژی صورت می­پذیرد؛ ولی، اغلب آن­ها به نتایج ناهماهنگ، غیرهمسو، پراکنده، نامطلوب، نارسا، مبهم، متناقض و غیرکاربردی نایل می­شوند. تعدد و تنوع در روش­های کشف، توصیف، تفسیر و توضیح مواد باستانی، یکی از دلایل مهم در این ناکامی علمی است. دلیل مهم دیگر، عدم درک درست از مسایل اصلی و اهداف بنیادین باستان­شناسی در چارچوب یک مکتب علمی و فلسفیِ برخاسته از فرهنگ ملی و دینی و تجربه­ی تاریخی است.
 
در فراتحلیل مسئله­شناسی در تحقیقات باستان­شناسی نقش نهادهای آموزشی و پژوهشی، بسیار مهم و تعیین­کننده است. اولویت­های پژوهشی کشور در زمینه­ی باستان­شناسی باید توسط این دو نهاد مشخص گردد. این دو نهاد باید با ترکیب و تلفیق پژوهش­های گذشته و یکدست و همسوکردن آن­ها، جهت­گیری تحقیقات را در رسیدن به اهداف اساسی، معین نمایند؛ ولی، امروزه دانشگاه­ها در کسوت مجریان برنامه­های آموزشی باستان­شناسی و پژوهشگاه میراث فرهنگی و پژوهشکده­ی باستان­شناسی به عنوان متولیان پژوهش­های میدانی و عملی، هیچ­گونه ارتباط مؤثر و مشترک متقابل ندارند. هر یک از نهادهای مذکور، دیگری را به ناهدفمندی و بی­روشی علمی در تحقیقات باستان­شناختی متهم می­کند. در چنین شرایطی، برگزاری کرسی­های نظریه­پردازی، نقد و مناظره با مشارکت همه­ی اعضای نهادهای یادشده، میدان بسیار مطلوبی است که پیامدهای خوبی نظیر هماهنگی، همسویی، شفافیت و اولویت­بندی در تحقیقات و کاربردی­نمودن آنها را به دنبال خواهد داشت. پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری و پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی می­توانند نقش مهمی در این زمینه ایفا نمایند. مسایل زیادی در حوزه­های فرهنگی، تمدنی و تاریخی ایران وجود دارند که به دلیل نبود شرایط همفکری و هم­افزایی علمی و پژوهشیِ نهادهای موصوف، مورد غفلت قرار گرفته­اند. به همین دلیل، هم در روش تحقیق و هم در روش­های تحلیل و اساساً در تعیین اولویت­های پژوهش­های باستان­شناسی کشور شاهد تفاوت و تناقض هستیم.
 
مشخص­نبودن پارادایم باستان­شناسی ایران یکی از ابهامات اساسی است. این پارادایم در اسناد بالادستی اعم از اسناد توسعه­ی بخشی و فرابخشی نظیر برنامه­های توسعه­ی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی پنج­ساله­ی کشور، سند جامع علمی کشور، افق چشم­انداز 20 ساله­ی کشور و نظایر آن هیچ جایگاهی ندارد. شاید همسو نمودن سیاست­های پژوهشی باستان­شناسی و ایجاد روشمندی­ها و هدفمندی­های مشترک در نهادهای یادشده، موجب رفع ابهامات در زمینه­ی باستان­شناسی، تعیین پارادایم برای آن و همچنین، موجب ارتقای جایگاه علمی و ارزشی آن گردد.
 
فزون بر موارد فوق، ابتدا بایستی بازتعریفی از دو واژه­ی حوزه­ی تمدنی ایران و تاریخ ایران داشت تا پس از آن بر اساس مباحث مطروحه، به ارائه­ی دیدگاه پرداخت. بر این اساس، واژه­ی مغفول در این طرح، فرهنگ ایرانی است که ضرورتاً تمدن ایرانی را با تاریخ تقریبی مشخص در بر نخواهد گرفت. در این تعریف، فرهنگ و تمدن از هزاره­های پیش از تاریخ تا عصر حاضر را شامل خواهد شد. از سوی دیگر، استفاده از واژه­ی ایران نیز نیاز به تعریف مفهومی دارد که منظور حوزه­ی سیاسی امروزین ایران است یا حوزه­ی جغرافیایی پهنه­ی فرهنگی ایران؟ بنابراین با بازتعریف این شاخص­هاست که می­توان به ارائه­ی دیدگاه پرداخت.
 
در ارتباط با موضوع دوم جلسه که طرح "نظریه­های غربی و نقد ایرانی" بود، مقرر گردید با توجه به بستر و ظرفیتی که در دانش باستان­شناسی وجود دارد، جلساتی به صورت سخنرانی برگزار گردد و در صورت مهیا شدن شرایط مطلوب، برای چاپ این مباحث برنامه­ریزی شود. در پایان جلسه، برای برخی کتب افزوده به فهرست پیشین، ناقدانی معین شد و نقدهای دریافتی نیز مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت.
 
   1396/12/13 12:29    تعداد بازدید :  183


نام و نام خانوادگی :
ایمیل :
* متن کامنت :
 

خانه چاپ ارسال به دوستان نسخه متنی کوچک کردن متن بزرگ کردن متن دانلود خروجی پی دی اف خروجی میکروسافت ورد
تعداد بازدید : 183
0/10 (تعداد آرا 0 نفر )