گزارش نشست ادبیات پایداری در ایران و روسیه
نشست ادبیات پایداری در ایران و روسیه با همکاری گروه زبان‌های خارجی شورای بررسی کتب و متون علوم انسانی، دانشگاه الزهرا(س) و انجمن ایرانی زبان و ادبیات روسی در نیمه مهرماه سال جاری برگزار شد

نشست ادبیات پایداری در ایران و روسیه با همکاری دانشگاه الزهرا(س) و انجمن ایرانی زبان و ادبیات روسی و همچنین گروه زبان‌های خارجی شورای بررسی کتب و متون علوم انسانی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در سالن حافظ دانشکده ادبیات دانشگاه الزهرا(س) با سخنرانی و شعرخوانی جناب آقای خورشاهیان (شاعر برجسته حوزه دفاع مقدس) و سرکار خانم زینب صادقی (عضو هیأت علمی دانشگاه الزهرا(س)) و با حضور آقای دکتر محمدبیگی دبیر انجمن ایرانی زبان و ادبیات روسی، جناب آقای دکتر گلکار استاد دانشگاه تربیت مدرس، سرکار خانم دکتر نوروزی استاد دانشگاه علامه طباطبایی و سرکار خانم دکتر دست آموز و سرکار خانم ناهیده کلاشی از اساتید دانشگاه الزهرا(س) صبح روز شنبه مورخ 15 مهر ماه 1396 برگزار گردید.
 

هادی خورشاهیان: ادبیات بهترین راه حل برای پاسخ به چرایی جنگ
نشست مذکور با سخنرانی جناب آقای هادی خورشاهیان، مسئول بخش ادبیات کودک و نوجوان وزارت ارشاد، آغاز شد و ایشان بصورت تطبیقی سعی در تبیین موضوع داشتند و اینکه تا فرد خود شرایط سخت را درک نکند؛ هرگز نمی تواند متن یا شعری شایسته بنویسد، نمی تواند اثری مثل برادران کارمازوف را بنویسد، اگر شرایط روانی آن زمان نباشد، بدون سختی و اعدام و تبعید، نمی تواند ادبیات پایداری خلق کند، گورکی که یکی از شاگردانش جوزف استالین شد، در جزیزه ای در ایتالیا به نام کاپری در تبعید بوده است، آدم پایداری را باید از خودش شروع کند. ما نویسندگان خوبمان مثل احمد محمود و احمد دولت آبادی به عنوان دو نویسنده قدر و تأثیر گذار از منطقه ای بودند که باید در طول زندگی شان با سختی‌های طبیعت مبارزه می‌کردند یا گورکی که در طول زندگی اش به شغلهای مختلفی پرداخت. یادداشتهایی از احمد محمود منتشر شده که نشان می دهد در اواخر حتی پول پرداخت قبض برق و آب و ... را نداشت. زمین سوخته احمد محمود با همه ایراداتی که الان بعد از سی سال می توان از آن گرفت، اولین رمان پایداری دفاع مقدس یا رمان جنگ بوده است. ادبیات ما در مقابل دیگر زبان‌ها آنقدر جهانی نشده، تا زمانی که رمان‌های ما به زبان‌های دیگر ترجمه نشوند و در مورد آنها نقد و بررسی صورت نگیرد، ما نوبل نخواهیم گرفت. ادبیات پایداری ما ضعیف است، چون ما خودمان آدم روزهای سخت نیستیم.
از جنگ، چندین دوره گذشته است، ولی در ادبیات اتفاق زیادی نیفتاده است. تفاوتش در این است که قبلا ادبیاتی داشتیم که جنگ را تقدیس می کرد، اما الان ادبیاتی داریم که تقبیح می‌کند. شاید مجوز انتشار نگیرند، اما در کانال‌ها و فضاهای مجازی مشهود است. ما اکنون با افرادی مواجه هستیم که می­گویند جنگ به ما مربوط نیست و جنگ تمام شده رفته، نمی دانم حق دارند یا نه! و نمی خواهم سر آن بحث کنم، ولی اگر قرار است برای خودمان این مسئله را توضیح دهیم؛ ادبیات بهترین راه حل است. ما باید ادبیاتی خلق کنیم که بتواند توضیح دهد یا توجیه کند، اما متأسفانه موفق نبوده­ایم. کارهایی از ما ترجمه شده مثلا اسماعیل، رمان‌های مختلفی با هزینه خودمان ترجمه و در دیگر کشورها توزیع شده ولی موفق نبوده، چون ماندگاری نداشتند.
من به عنوان یک نویسنده و شاعر ادبیات پایداری در خدمت شما هستم و شاید حرف‌های من در زمان کنونی دغدغه هیچ یک از شما نباشد، اما همه ما در هر دوره­ای به نوعی با انواع مختلف پایداری مواجه بوده­ایم. پایداری شکل­های گوناگون دارد. مثلاً ما هم اکنون در برابر تحریم‌ها ایستادگی کرده­ایم. پس هر زمانی مقاومت و پایداری از جنس خود را می­طلبد.
شعری دارم ضد ظلم چه از شرق و چه از غرب این عالم:
با پتک می­کوبم به این دیوار، دیوار چین، دیوار برلین را
آجر به آجر جوخه اعدام، دیوار مِی، اکتبر خونین را
از ابتدا دیوارها بودند، از دورۀ سقراطِ در زندان
با شوکران از پیش رو برداشت، افسون دیوار نخستین را
دیوارها بود و کلیسا بود، اوج قرون پست وسطی بود
بین خدا و بنده­هایش ساخت، پاپِ زمان، دیواری از دین را
عهد جدیدی در عتیق او، سنگ و شکوه منجنیق او
دیوار ندبه، توبه خواهد کرد، کج کرده او کشتی آیین را
انداخته چینی به پیشانی، بر روی اسبش سخت می­تازد
از صورت صاف زمین بردار، دیوار چین را و تَموچین را
دیوارها در مصر بالا رفت، اهرامی از معبد رقم می­خورد
مردانه تا اهرام می­بردند، آن سنگهای سرد و سنگین را
درویش‌های هند و غَرناطه، با وِردهای حق حقِ ناحق
دیوارهای تازه می­سازند، تسبیح و کشکول و تبرزین را
والتّین و والزّیتون و آزادی، از روی نقشه محو خواهد کرد
با سنگ‌ها، دیوار حائل را؛ با سنگها، مرز فلسطین را
مین­های ضدّ تانک و انسان را، هر روز جای مرز می­کارند
نسلی که از ابر ابابیل است، با اشک خنثی می­کند مین را
 مادر نشسته در کنار او، تابوت او از بودنش خالی­ست
مادر بغل کرده­ست با گریه، پیراهن خاکی و پوتین را
با پتک می­کوبم به این دیوار، دیوار آزادی زندان­ها
دیوار چین و روم و یونان را، دیوار کوبا و کرملین را.
در مورد ادبیات روسی برای دانشجویان عزیز عرض کنم؛ اگرچه در قرن بیستم ادبیات روسی نسبت به قرن نوزدهم و ماقبلش به ظاهر ضعیفتر است و افرادی مثل پوشکین و تالستوی را ندارد، اما از مایاکوفسکی تا برودسکی گرفته، ادبیات بسیار خوب و تأثیر گذاری بوده است و نشان از ادبیات غنی آنها دارد. به غیر از آن روس‌ها در زبان‌شناسی و نقد ادبی نیز بسیار قوی هستند؛ مثلاً آنتونوف و یاکوبسن را نیز حتما بخوانید و الان که از این شخصیتها نام می برم، متاسف شدم که چرا خودم زبان روسی نخواندم تا مطالب آنرا به زبان اصلی بخوانم و یاد بگیرم، ولی این فرصت برای شما مهیاست.
ایشان که از شاعران خوش قریحه ادبیات پایداری هستند، سخنان خود را با خواندن شعر دیگری از دفتر «سلام بر زندان» خود به پایان رساندند و پس از آن پرسش و پاسخ با دانشجویان انجام شد.
از نکات مهم در میان پاسخ‌های ایشان این بود که ما هشت سال جنگ داشتیم و امنیت الان ما حاصل فداکاری عده ای است که از جانشان گذشتند. من به پدرم اعتماد دارم، حتماً دلیلی داشته که پدرم، مادر باردار و سه فرزند دیگرش را رها کرد و از شرقی­ترین محل کشور به غربی‌ترین جای کشور برای جنگیدن رفت. من نمی­خواهم از کسی اسطوره بسازم، اما اینگونه افراد برای ما جنگیدند. حداقل کاری که می توانیم انجام دهیم، این است که از آنها سپاسگزار باشیم و قدردان آنها باشیم تا روحیه وطن پرستی را در خود زنده نگاه داریم. وطن پرستی مانند دفاع از خانواده است. رسالت ادبیات پایداری نشان دادن این ارزش­هاست. در جامعه­ای که گاهی حاضر به دادن جای خود در مترو به افراد کهن سال نیستیم، افرادی مانند شهدای حرم پیدا می­شوند که برای دفاع از ما، با خانواده خود وداع می­کنند.

 
 
زینب صادقی: شعر وسیلۀ بیان دردها و رنجها در دوران استبداد زاده روسیه
 نشست مذکور با سخنرانی سرکار خانم دکتر زینب صادقی، عضو هیأت علمی دانشگاه الزهرا(س) ادامه یافت. ایشان مفاهیم وطن پرستی و آزادی­خواهی، جنگ و... را از مفاهیم بنیادین ادبیات پایداری و مقاومت شمرده و اظهار داشت افرادی مانند آقای خورشاهیان که از نزدیک درگیر و یا شاهد مسائل جنگ بوده­اند، بهتر از هر کسی می­توانند دردها و رنجهای دوران دفاع مقدس را درک نمایند. این مسئله در تمام کشورها عمومیت دارد و اصولاً در زمان جنگ و موقعیت­های حساس ظرفیت­های افراد بیشتر از هر زمان دیگری به فعلیت در می­آید و تواناییهای آنان به کار گرفته می­شود. هیچ جامعه­ای سکون و یأس آلودگی را در دوران جنگ برنمی­تابد و رسالت شاعران و نویسندگان، حفظ روحیه وطن پرستی و آزادیخواهی و تقویت سلامت روحی جامعه در این دوران است.
ایشان اضافه نمودند که اصولاً،در ادبيات هر ملتي، موضوع وطن در بحرانهاي جنگ و انقلاب به صورت جدي تري مطرح می­گردد و به مسئله پررنگ شدن ادبیات مقاومت و پایداری در اوایل سده بیستم ادبیات روسیه اشاره نمودند و آن را وسیله­ای برای بیان دردها و رنجها در دوران استبداد زده روسیه خواندند و به افرادی مانند آنا آخماتوا، یسنین، تواردوفسکی و مایاکوفسکی اشاره نمودند. افرادی که خود از نزدیک، شاهد و درگیر استبداد و یا مسائل جنگ بوده­اند و این راز ماندگاری اشعار آنهاست. روسيه، در اين اشعار، معادل مادر، سرزمين مادري، زمين و حتي همسر است و شاید اصطلاح مام وطن نیز از همین جا نشأت گرفته باشد، زیرا در ادبیات بسیاری از ملتها، وطن معادل مادر و زن است.
ایشان ضمن تأکید بر این مسئله که در ترجمه، خصوصاً ترجمه شعر آن هم به نظم، بسیاری از مفاهیم از بین می روند و یا حداقل کم رنگ می­شوند، ولی در هر صورت انتقال موضوع کلی خالی از لطف نیست، ترجمه برخی از اشعار آخماتوا و تواردوفسکی را به صورت نظم قرائت کردند. ایشان در سخنان خود، ضمن معرفی تواردوفسکی، اظهار داشتند که این شاعرِ حوزه ادبیات پایداری روسیه، به دلیل ترجمه نشدن آثارش، در ایران کمتر شناخته شده است، اما وی نیز به علت آن که خود به عنوان سرباز و خبرنگار در بسیاری از رزمها شرکت کرده بود، کاملاً می­توانست مشکلات و پیامدهای جنگ را درک نماید.
 ایشان سخنان خود را با خواندن شعر دیگری از تواردوفسکی به پایان رساندند و وجه تمایز این شاعر را با سایرین، پرداختن به مسائل و حواشی پس از جنگ و خانواده شهیدان خواندند و به تأکید شاعر، دربارۀ تداوم درد و رنج مادران شهید که هرگز تسلی نمی­یابند در شعر مذکور اشاره نمودند.
در پایان آقای دکتر محمدبیگی به نمایندگی از انجمن ایرانی زبان و ادبیات روسی و کمیته زبان‌های خارجی شورای بررسی متون از جناب آقای خورشاهیان تقدیر و تجلیل کردند.

 
 
1396/7/17


نام و نام خانوادگی :
ایمیل :
* متن کامنت :
 

خانه چاپ ارسال به دوستان نسخه متنی کوچک کردن متن بزرگ کردن متن دانلود خروجی پی دی اف خروجی میکروسافت ورد
تعداد بازدید : 103
0/10 (تعداد آرا 0 نفر )