گزارش نشست علمی خلیج فارس: فرصت ها، آسیب ها، رویکردها
نشست "خلیج فارس: فرصت ها، آسیب ها، رویکردها"به مناسبت روز ملی خلیج فارس برگزار شد.

 
نشست بینارشته­ای "خلیج فارس: فرصت­ها، آسیب­ها، رویکردها" با حضور فرج­الله احمدی، حسین قریب،‌ محمداسماعیل اسماعیلی جلودار،‌ عبدالمجید نادری و دبیر علمی آن سُرور خُراشادی به مناسبت روز ملی خلیج فارس همزمان با رونمایی شماری از اسناد ملی و نسخ خطی مرتبط با این مناسبت در "موزه­ی کتاب و میراث مستند سازمان اسناد و کتابخانه­ی ملی ایران" برگزار شد.
فرج­الله احمدی عضو هیأت علمی گروه تاریخ دانشگاه تهران از چشم­اندازی تاریخی به اهمیت اقتصادی- تجاری منطقه­ای و فرامنطقه­ای خلیج فارس پرداخت و با تأکید بر بهره­گیری از تجربه­ی تاریخی در خصوص کارکردهای منطقه و نیز بهره­گیری از تجربه­ی تاریخی اداره­ی بنادر و جزایر خلیج فارس، رویکردهای مناسب برای اعاده­ی نقش تاریخی خلیج فارس و تأثیرگذاری آن بر اقتصاد کشور و تحقق منافع ملی را برشمرد.
حسین قریب عضو هیأت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه دفاع ملی،‌ از دریچه­ی علم سیاست به اهمیت استراتژیکی منطقه­ی خلیج فارس و مزایای اقتصادی آن پرداخت و از تنگناها و سیاست­های فرصت­سوزی که مانع دستیابی به قدرت اقتصادی،‌ موفقیت در اشتغال­زایی و درآمدهای ارزی شده است،‌ سخن گفت. وی ریشه­ی اصلی کاستی­های عدم توانایی تبدیل اهمیت به قدرت در خلیج فارس را در بی­توجهی به اقتصاد دریا دانست و بر این نکته اذعان داشت که خلیج فارس نتوانسته مسیر عبور از اهمیت به قدرت را طی نماید.
محمداسماعیل اسماعیلی جلودار عضو هیأت علمی گروه باستان­شناسی دانشگاه تهران با تکیه بر منابع اسنادی و شواهد باستان­شناختی منقول و غیر منقول و پژوهش­های بینارشته­ای چون مطالعات آزمایشگاهی بر روی آثار،‌ گذشته­ی پرافتخار پهنه­ی فرهنگی ایران و دیرینگی نام پرشکوه خلیج فارس را به تصویر کشید. وی با گلایه از بی­توجهی مسؤولان نسبت به سایت­های باستانی منطقه به عنوان میراث ارزشمند ملی و عدم حراست و حفاظت آن­ها، از تخریب اسفناک و روزافزون بنادر شاخص خلیج فارس که شهرت جهانی دارند،‌ خبر داد و در پایان، تهدیدات و فرصت­های پیرامون محوطه­های باستانی را از جنبه­های مدیریتی و توسعه­ای برشمرد.
عبدالمجید نادری عضو هیأت علمی گروه علوم غیر زیستی پژوهشگاه ملی اقیانوس­شناسی و علوم جوی، با تأکید بر شرایط طبیعی منطقه از دیرباز تا کنون و شرح ویژگی­های زمین­شناسی،‌ اقیانوس­شناسی و هواشناسی به تأثیر آن­ها بر شکل­گیری تمدن­ها، تحولات تاریخی منطقه و سرنوشت کشورهای ناحیه پرداخت.
پس از پایان چهار سخنرانی،‌ از محمد عباسپور "فرماندار سابق جزایر سه­گانه"، به عنوان میهمان ویژه­ی نشست دعوت به سخنرانی شد. وی در سخنان خود به ماهیت ایرانی نامگذاری جزایر سه­گانه در تاریخ و عصر حاضر، اسناد اکاذیب بریتانیا و شیوخ برای جداسازی جزایر چهارگانه از ایران و هجوم نرم به منافع ملی در خلیج فارس اشاره کرد.

 
 


 
چکیده مقالات 


باستان شناسی  خلیج فارس در دوران اسلامی؛ چالش­ها و فرصت­ها
محمد اسماعیل اسمعیلی جلودار

 
آگاهی از خلیج فارسِ دوران اسلامی بر پایه مطالعات منابع اسنادی (منابع مکتوب فارسی، عربی، چینی و ...) و دانش باستان شناختی حاصل از کاوش و بررسی باستان شناختی است. در سال­های اخیر مطالعات میان رشته ای نظیر مطالعات آزمایشگاهی بر روی سفال، فلز، شیشه، قیر، استخوان و سایر مواد مشابه کمک قابل­ توجهی در درک ما از خلیج فارس در دوران اسلامی داشته است. نشان  این آثار خواه بصورت ویرانه­های استقراری، روستایی، شهری و بنادر باستانی که اکنون مشهود هستند و خواه مواد فرهنگی شامل سکه، سفال، شیشه و مواد مشابه در آگاهی بخشی دانش ما به گذشته با شکوه پهنه فرهنگی ایران بسیار با اهمیت است. بویژه اینکه در دهه­های اخیر استفاده از نام مجعول  آن  در کشورهای عرب منطقه در ابتدا بصورت غیرمستقیم و اکنون به شکلی آشکار در حال انجام است. عدم توجه به این میراث  ارزشمند و نداشتن برنامه­ای منسجم در ارتباط  با آن از یکسو و از سوی  دیگر  توسعه  نفت و گاز و صنایع وابسته به آن، موجبات تخریب فزاینده این آثار  را فراهم نموده است.  در این مقاله علاوه بر  پرداختن به نتایج کاوش­های باستان­شناسی اخیر نگارنده در سیراف، مهروبان، ابوموسی و بنادر شاخص خلیج فارس، تلاش شده تا تهدیدات و فرصت­های پیرامون محوطه­های باستانی از جنبه­های مدیریتی و توسعه­ای مورد بحث و کنکاش قرار گیرد.
 
 
اهمیت اقتصادی خلیج فارس: چشم اندازی تاریخی
دکتر فرج اله احمدی

 
نظری به تاریخ اقتصادی ایران بیانگر این واقعیت تاریخی است که از عهد باستان،  دریا و تجارت دریایی  جایگاهی مهم در تحولات و تداوم تمدن ایرانی  داشته و شکوفایی اقتصادی در برهه هایی از تاریخ ایران به  گسترش تجارت دریایی دولت های ایران وابسته بوده است. در این میان خلیج فارس همواره  فضای حیاتی  این مناسبات  بوده است. در قرون جدید، با ورود  قدرتهای اروپایی به  اقیانوس هند و خلیج فارس این فضای حیاتی  به تدریج از ایران سلب  شد و از آن پس   با   کشف ذخایر نفت  و گاز و حضورپر رنگ قدرتهای بزرگ در منطقه ، خلیج فارس به یکی از کانونهای رقابتهای بین المللی تبدیل گردید. چنین به نظر می رسد که  با مطالعات عمیق تر در زمینه امکانات اقتصادی و تجاری منطقه ای و فرامنطقه ای سواحل و بنادر و جزایر خلیج فارس و دریای عمان و بهره برداری از تجربه تاریخی در زمینه کارکردهای این مناطق در گذشته ، و  بهره گیری از تجربه تاریخی اداره بنادر و جزایر خلیج فارس امکان دست یابی به رویکردهای مناسب برای اعاده نقش تاریخی  خلیج فارس فراهم می شود  و تاثیر گذاری آن بر اقتصاد کشور و منافع ملی  را محقق خواهد کرد.
 
 
ویژگی های طبیعی خلیج فارس؛ فرصتها و تهدیدها
خلیج فارس به دلیل ویژگی های طبیعی منحصر به فرد خود یکی از جذاب ترین مناطق جهان برای بررسی های گوناگون اقیانوس‌شناختی و مطالعات محیطی است. اکوسیستم خاص خلیج فارس عمدتاً به دلیل ویژگی های اقیانوس شناسی و موقعیت جغرافیایی و آب و هوایی آن است. این دریای کم عمق حاشیه شمال غرب اقیانوس هند بیش از 250 میلیون سال است که کم و بیش شرایطی شبیه به امروز را تجربه نموده که منجر به تشکیل ذخایر نفت و گاز در آن شده است. بیش از 40 درصد از ذخایر شناخته شده نفت جهان  در منطقه خلیج فارس قرار دارد. همین ویژگی از یک سو منجر به رونق اقتصادی منطقه شده و از سوی دیگر شناخت سایر ویژگی های آن را تحت الشعاع خود قرار داده است.
در این سخنرانی سعی بر آن خواهد بود تا ویژگی های فیزیوگرافی خلیج فارس از زمین شناسی و اقیانوس شناسی گرفته تا هواشناسی به طور اجمال معرفی گردد. هدف از این سخنرانی ارائه تصویری از شرایط طبیعی گذشته، حال و آینده است که به صورت مستقیم یا غیر مستقیم بر چگونگی شکل گیری تمدن در این ناحیه و تحولات تاریخی آن و نیز سرنوشت کشورهای این ناحیه اثرگذار بوده و خواهد بود.
بخش  قابل توجهی از این سخنرانی از نتایج گزارش ملی تغییر اقلیم (کارگروه آسيب‌پذيري و سازگاري با تغييرات آب و هوا در نواحي ساحلي) استخراج شده و سایر مطالعات صورت گرفته بنا بر خط مشی این نشست به آن افزوده شده است.
اهم مطالبی که در این نشست به آنها اشاره خواهد شد به قرار زیر است:
-        زمین شناسی و ریخت شناسی خلیج فارس
-        آب و هوای خلیج فارس
-        ویژگی های اقیانوس‌شناختی خلیج فارس
-  پیشبینی‌های کلی از شرایط محیطی خلیج فارس و برنامه های سازگاری (بررسی فرصت‌ها و تهدیدها)
 
1397/2/25


نام و نام خانوادگی :
ایمیل :
* متن کامنت :
 

خانه چاپ ارسال به دوستان نسخه متنی کوچک کردن متن بزرگ کردن متن دانلود خروجی پی دی اف خروجی میکروسافت ورد
تعداد بازدید : 99
0/10 (تعداد آرا 0 نفر )