گزارش همایش بازشناسی مؤلفه ها، فرصت ها و چالش های ادبیات پایداری
همایش بازشناسی مؤلفه ها، فرصت ها و چالش های ادبیات پایداری، 17 آبان ماه با همکاری گروه زبان و ادبیات فارسی شورای بررسی متون و دانشگاه شهید بهشتی در سالن ناصرخسرو دانشکده ادبیات دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد.
 
همایش 
بازشناسی مؤلفه ها، فرصت ها و چالش های ادبيات پايداری  
با هدف تعامل نهادهای اجرايي و دانشگاه ها دربارة ادبيات پايداری ايران برپا شد تا از اين طريق شرايط لازم برای بهبود کمّی و کيفی علمی و آموزشی منابع درسی فراهم شود و راه حل هايي برای برون رفت از مشکلات اين گرايش نوپا انديشيده شود. گروه زبان و ادبیات فارسی شورای بررسی متون با ارتباط موثر با شبکه نخبگانی و دانشگاهی سراسر کشور، چند سالی است که کارگروه ادبیات معاصر و پایداری را تشکیل داده است . در سالهای اخیر، کتب مربوط به این گرایش در گروه، ارزیابی و نقد شده و این همایش محصول توجه به اهمیت نقد و بازخوانی منابع مربوط به حوزۀ ادبیات پایداری و دفاع مقدس است، مبحثی که آرمانها و اعتقادات ملتی را در عقبۀ خود دارد و خاطرات و خطرات آن باید به نسل های آینده به شکلی موثر منتقل گردد.
 

 
افتتاحیه با تلاوت آيات قرآن و سرود جمهوری اسلامی آغاز شد. آقای دکتر طهرانچی- رئيس محترم دانشگاه شهيد بهشتی- به حاضران خیر مقدم گفت و با اشاره به این نکته که  ادبيات پايداری و دفاع مقدس، امنيت ما را در منطقه حفظ کرده است و توجه بدان ضرورت دارد ، ضمن برشمردن خاطراتی از عمليات تيپ 25 کربلا به اهميت تبديل خاطرات به ادبيات فاخر اشاره کردند.
پس از ايشان، آقای دکتر خاتمی- رئيس دانشکدة ادبيات فارسی- ايام ماه صفر راکه پيام رسان واقعة کربلاست، وقت مناسبی برای برگزاری جلسه دانستند و بيان کردند که طرح ادبيات پايداری و دفاع مقدس بدون حادثة کربلا بی معنی است و امام حسين را سمبل و نمونة اعلای ادبيات پايداری دانستند.
 
آقای دکتر قبادی- رئيس پژوهشگاه علوم انسانی- به همه مهمانان خصوصاً جناب آقای «سردار قربانی» -فرمانده لشکر 25 کربلا خير مقدم عرض کردند. ايشان بيان کردند که منابع ادبيات پايداری و دفاع مقدس بايد به وسيلة دانشگاه های طراز اول در الگوهای زيبنده عرضه شود و اقداماتی انجام شود که تداوم بخش ادبيات انقلاب  و دفاع مقدس باشد. سپس سردار سرتیپ قربانی به تأثير  قرآن و حديث در ادبیات انقلاب اشاره کردند و ضمن يادآوری شجاعت و صبوری امثال شهيد فهميده و مادرانشان، پاسداری و حمايت از ادبيات پايداری را وظيفة همۀ نهادها دانستند. در پايان اين بخش از برنامه، با حضور ریاست پژوهشگاه و ریاست دانشگاه لوح تقدیر و تندیس پژوهشگاه علوم انسانی و دانشگاه بهشتی به سرداران تقدیم شد.


گزارش سخنرانی ها:
سخنران اول دکتر محمدصادق بصيری از دانشگاه کرمان دربارة «حکمت الهی در ادبيات پايداری» مطالبی را بيان کردند. ايشان ضمن تعريف «حکمت»، به تعريف آن در منطق قرآن اشاره کردند که معادل خير کثير است و  ادبيات پايداری را به چند دسته تقسيم کردند و چندين نتيجه از آن استخراج کردند: عنصر حکمت از الزامات ادبيات پايداری است؛ ادبيات پايداری به دو دستة مانا و ميرا تقسيم می شود؛ حکمت الهی موجب پويايي ادبيات پايداری شيعی می شود؛ ادبيات شيعی به آسيب شناسی جدی نياز دارد؛ ادبيات پايداری ايران با بن مايه های حکت عملی نوعی ادبيات ملتزم است که از طرف مردم بوجود می آيد و حکمت الهی وجه غالب آن است و هدفش شکوفايي، مانايي و تکامل تدريجی آن است.
سخنران دوم،  آقای دکتر حسینعلی قبادی از دانشگاه تربیت مدرس، مقاله «  ضرورت رویکرد فراتاریخی به ادبیات انقلاب اسلامی و دفاع مقدس» را ارائه کردند. ايشان به فراگیری و جهان شمولی پیام ادبیات انقلاب اشاره کردند و با طرح  دغدغة کيفيت در ادبيات مقاومت خاطر نشان ساختند برای ارتقای کيفيت و نامیرایی ،  بايد بين نگاه درون متنی و برون متنی نسبت برقرار کرد، هرجا سيّاليّت اسطوره در متن باشد آن متن موفق می شود  و نگاه برون متنی به وسيع تر شدن دیدگاهها می انجامد.. ايشان در ادامة سخنان خود به اهمّ مؤلفه های معرفتی در حوزة انقلاب اسلامی و دفاع مقدس اشاره کردند؛ و سپس به کاستی های ادبيات انقلاب اسلامی: مانند ضعف نگرش هنری و بلاغی و تقليل فهم اسطوره به اشارات و تلميحات يابی؛خلط ميان آرمان گرايي و ارزش‌گذاری؛ ترجيح اقناع بر استدلال و ... اشاره کردند و در پايان نيز راه‌کارهايی برای رفع مشکلات بيان فرمودند: از جمله دعوت و فراخوان همگانی برای توليد درخور و رسيدن به انباشت توليد علمی، حرکت به سمت زايش گفتمان، استخراج منابع و کتاب های درسی به صورت معيارمند به جای اقدام  برای پيرو سازی؛ تقدم حقايق بر مصالح گروهی؛ اهميت دادن به لايه های هنری؛ نگاه فرهنگی و اصالت دادن به فرهنگ. ايشان با بيان اين  نکته که که ادبيات دفاع مقدس در ذات خود ادبیاتی آرمانگرا و ضد خشونت است به سخنان خود پايان دادند.

 

 
آقای دکتر رضا چهرقانی از دانشگاه قزوین با  عنوان «بازشناسی مؤلفه ها، فرصت ها و چالش های ادبيات پايداری» مقاله خود را ارائه کردند. ایشان به پیشینه ادبيات پايداری از پیش از اسلام تا زمان حاضر به اجمال اشاره کردند  و با ذکر این نکته که پس از انقلاب اسلامی و با وقوع جنگ تحمیلی این ژانر تعریف جدیدی یافت،  تشتت تعاريف مربوط به ادبیات پایداری را از معضلات مهم این گرایش دانستند.  ایشان ادبيات پايداری را اثر ادبی ای معرفی کردند که در مواجهه با استبداد داخلی يا استبداد خارجی و لوازم و تبعاتش شکل گرفته است. سپس به چالش های ادبيات پايداری از جمله بحران مخاطب، کميت گرايي افراطی، ضعف تئوريک و نظريه پردازی ادبی اشاره کردند و راه برون رفت از مشکلات ادبيات پايداری را نظريه پردازی ای  دانستند که قابل ارائه در جهان و منطبق بر مؤلفه های دينی و فرهنگی ما باشد . بازخوانی مذهب انقلابی تشيّع و جريان پايداری در آن می تواند بسیار راهگشا باشد.
سخنران آخر، آقای دکتر موحدی مقاله ای با عنوان«خاطرات و خطرات، خاطرات دفاع مقدس و نسبت آن با ادبیات پایداری» ارائه کردند. ايشان به اهميت جمع آوری اين خاطرات اشاره کردند و  گفتند يکی از خاصيت های اين گونة ادبی  اين است که ماده خامی برای داستان  نویسی است . همة اين خاطرات، استعداد دارند که اثر ادبی اطلاق شوند اما بايد فرآيندی را طی کنند. ايشان به عنوان مثال به کتاب زمين سوختة احمد محمود – که خاطرة خروج از اهواز است- اشاره کردند که به اثر ادبی فاخر تبديل شده است. آقای دکتر موحدی در ادامه به اين مورد اشاره کردند که ما خاطرات و مواد خام داريم و به پژوهشگرانی نياز داريم که آن را تحليل کنند و اين خاطرات خوب به داستان های خوب تبديل شود و در ادامه برای کاربردی کردن خاطرات، راه‌کارهايي ارائه دادند: ايجاد و مديريت بانک اطلاعات خاطرات و کتابخانة تخصصی در باب خاطره؛ پژوهشگرانی که تکنيک خاطره پردازی را بدانند و با تحليل اين خاطرات، آنها را به داستان تبديل کنند؛لزوم پرهيز از کلی گويي در تدوين خاطره ها؛ حذف غير ضروريات در خاطره؛ بهره گيری از دانشگاه های ادبيات پايداری برای دستچين کردن و تحليل منابع ادبيات پايداری و در پايان به  لزوم راه اندازی کارگاه های تخصصی برای تبديل خاطره به داستان اشاره کردند.

 
در بخش بعدی برنامه  میزگرد با عنوان« تعامل نهادها، مراکز اجرايي و دانشگاه ها دربارة ادبيات پايداری ایران» با حضورآقايان دکتر اميری خراسانی،دکتر حنيف،دکتر ترکی و دکتر بشيری با مديريت آقای دکتر طاهری، دبیر علمی همایش برگزار شد.    
   آقای دکتر حنيف به لزوم تهيه کتاب های معتبری با عنوان کتاب درسی در زمينة ادبيات پايداری برای دانشگاه ها اشاره کردند، ايشان در خاطره نويسی ها مصلحت گرايي و بيان نکردن واقعيت های تلخ را از چالش های ادبيات پايداری برشمردند . جسارتی برای نقد و بيان خاطره ها لازم است.ايشان از ديگر کارهای نهادهای دانشگاهی را اين دانستند که اين نهادها، دانشجويان منتقد و توانا را به سمت اين حوزه هدايت کنند، آثاری نيز به زبان های ديگر ترجمه شود ديگر اينکه اين گرايش در ميان استادان خارج از کشور هم خواهانی دارد که انجام چنين سرمايه گذاری هايي مفيد است . همچنین از تکرار واژه هايي که از فرط استفاده يا سوء استفاده معنی خود را از دست داده اند اجتناب شود و واژه های ديگری برای پاسخ سؤال های صاحبان قلم بکار برده شود.
آقای دکتر بشيری به اين مورد اشاره کردند که پايداری در دورة ما بعد از مسئله انقلاب اسلامی و ظهور امام خمينی معنی پيدا کرد  و عنصر اصلی مقاومت، شهادت است، ايشان سپس به ذکر نمونه هايي از اشعار اخوان ثالث«آخرشاهنامه» پرداختند و در ادامه، به شعر«بخوان به نام گل سرخ» دکتر شفيعی کدکنی اشاره کردند که خطاب به اخوان سروده شده  است.  آقای دکتر بشيری همچنين در ادامه، اشعاری از قيصر امين پور،سيمين بهبهانی و ...خواندند و به عنصر مقاومت در آن اشعار اشاره کردند.
آقای دکتر اميری خراسانی خدمات دانشگاه کرمان در زمینه ادبیات پایداری  را تشریح کردند:  پیشگامی در تاسیس گرایش و تدوین سرفصلها در دوره کارشناسی ارشد، طراحی و  برگزاری دوره های دوسالانه کنگرة ادبيات پايداری در کرمان  و چاپ  فصلنامه علمی- پژوهشی با نام «ادبيات پايداری» .  ایشان به این موضوع اشاره کردند که  متاسفانه آنچنان که از نهادهای متولی  انتظار می رفت، دانشجويان این گرایش در نهادهايي چون بسيج، صدا و سيما، بنياد حفظ آثار،اوقاف، ارشاد و .... جذب نشده اند  و دليل اين امر را تعريف نشدن جايگاه اين گرايش دانستند و ابراز امیدواری کردند که به این موضوع رسیدگی شود.

 
آقای دکتر ترکی راهکارهایی برای ارتقای این گرایش پیشنهاد کردند؛  از جمله آکادميک کردن و دانشگاهی شدن اين رشته که باعث می شود با عوام زدگی و مسائل سياسی و برون متنی به حاشيه کشيده نشود؛ ديگر منقّح کردن سرفصل های ادبيات پايداری در دانشگاه هاست. ايشان در ادامه خاطر نشان کردند ادبیات پایداری پيام های مهمی برای خارج از مرزها دارد و ما در اين امر به نهضت ترجمه نياز داريم تا آثار، به مخاطبانی که بيرون از مرزها هستند و اشتياق فراوانی هم دارند عرضه شود.
در پايان میزگرد آقای دکتر طاهری، ضمن جمع بندی موارد گفته شده ، به مسئله اشتغال فارغ التحصيلان اين گرايش اشاره کردند و به این نکته انذار دادند  که چون تصميمی برای اشتغال آنان گرفته نشده ممکن است اين گرايش در دراز مدت زير سؤال برود. ايشان راه برون رفت از اين مشکل را چنان دانستند که مراکز فاقد شأن برای ادامة اين گرايش، به کارخود ادامه ندهند و در جذب دانشجو نظام مند و با ساماندهی بیشتر عمل شود تا مشکلات احتمالی برطرف شود. سپس مجالی برای پرسش و پاسخ در نظر گرفته شد.
خانم دکتر عاملی رضایی در این بخش ضمن تشکر از زحمات دست اندرکاران برگزاری همایش آقای دکتر طاهری دبیر علمی ، خانم دکتر شهامت، دبیر اجرایی همایش و آقای جمالیان دبیر گروه زبان و ادبیات شورا و سپاسگزاری از سخنرانان، هدف از برگزاری این همایش را توجه جامعه دانشگاهی به کیفیت متون درسی در این رشته، شناسایی خلاها و گفتگو و تبادل نظر در خصوص راهکارهای ارتقای این گرایش دانستند. گروه ادبیات شورا از مقالات علمی در این خصوص استقبال می کند و مباحث در مجموعه مقالات چاپ خواهد شد.  
در پايان از کتاب«ادبیات انقلاب اسلامی» رونمایی شد. این کتاب، مجموعه مقالات تدوین شده زیر نظر استاد دکتر محمدرضا ترکی است که با همکاری نشر فرهنگستان و نشر سمت منتشر شده است . این مراسم  با حضور آقای دکتر نصيری از فرهنگستان و آقای دکتر مولودی از نشر سمت انجام شد.

 
پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی نیز کتب منتشرۀ مرتبط با ادبیات پایداری خود را برای رونمایی و اهدا به دست اندرکاران و سخنرانان، در اختیار همایش قرار داد.  کتاب های«تحلیل تحولات و تاریخ جنگ تبلیغاتی در دفاع مقدس» از دکتر مرتضی منطقی، « ادبیات داستانی دفاع مقدس و هویت ایرانی- اسلامی» از گروه پژوهشی زبان و ادبیات فارسی جهاد و «ادبیات داستانی جنگ در ایران» از دکتر مهدی سعیدی در حضور آقای محسن جمالیان نمایندۀ این پژوهشگاه رونمایی و اهدا شد.
دو شماره بیست و نهم و سی ام از فصلنامه علمی ، پژوهشی این پژوهشگاه « پژوهش زبان و ادبیات فارسی»  نیز که اختصاصا به موضوع ادبیات انقلاب اسلامی و دفاع مقدس پرداخته شده، به سخنرانان و اعضای میزگرد اهدا شد و  از عوامل اجرايي قدردانی شد.


 
1395/8/22


نام و نام خانوادگی :
ایمیل :
* متن کامنت :
 

خانه چاپ ارسال به دوستان نسخه متنی کوچک کردن متن بزرگ کردن متن دانلود خروجی پی دی اف خروجی میکروسافت ورد
تعداد بازدید : 180
0/10 (تعداد آرا 0 نفر )