گزارش همایش مهارت خواندن متن (ادبی)
 
26 آذرماه به مناسبت هفته پژوهش، همایشی با عنوان «مهارت خواندن متن (ادبی)» در دانشگاه مازندران برگزار شد. این همایش از سوی گروه زبان و ادبیات فارسی شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی و گروه زبان­شناسی این شورا با همکاری انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، شعبه مازندران و انجمن نقد ادبی ایران، و با استقبال بسیار خوب علاقه مندان برگزار شد. دکتر قدسیه رضوانیان، عضو هیأت علمی دانشگاه مازندران و عضو شورای نقد متون و کتب علوم انسانی که دبیری علمی این همایش را بر عهده داشت، در مورد ضرورت برگزاری آن، چنین گفت: فکر اولیه این همایش آنجا شکل گرفت که ما دریافتیم بخش قابل توجهی از دانشجویان با امر خواندن به صورت یک "امر پروبلماتیک" مواجه نیستند. وی همچنین تأکید کرد: نظام آموزشی با غفلت از این مهم، به عنوان مسأله، همواره سبب تداوم رویکرد سطحی نگر شده و زمینه ای برای رشد عقلانیت و تفکر انتقادی فراهم نمی کند این نوع نگاه به­ویژه در رشته ادبیات که خواندنی در سطوحی دیگر و ابعادی دیگر را مطالبه می­کند، تأمل­برانگیز و چه بسا نگران ­کننده است. مواجهه سطحی، سهل­ گیرانه و تقلیل­ گرا با متن ادبی، نه تنها سبب بدفهمی و نافهمی متن می­شود بلکه در سطح کلان، یکی از عوامل عمده­ای است که جایگاه فروکاسته ادبیات را در نظام آموزشی رقم زده است. اگر چنان که هایدگر می­گوید: خواندن، سنگ بنای اندیشیدن است، بی تردید سطحی خواندن، شالوده اندیشیدن را متزلزل می­ کند.

دکتر رضوانیان گفت امیدوارم بتوانیم در شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی، با تداوم چنین نشست­هایی، اهمیت خواندن را به مثابه مسأله، آن هم مسأله­ای بنیادین در اولویت توجه سیاستگذاران نظام آموزشی قرار بدهیم. ضمن این که با پروبلماتیک­ سازی آن برای دانشجویانمان، آنان را به خواندن انتقادی و پرسشگرانه سوق دهیم و از این رهگذر، تعریفی بایسته از رشته ادبیات ارائه دهیم.

بدین منظور هشت عضو هیأت علمی رشته­های ادبیات فارسی و زبان­شناسی در سخنرانی خود هر یک از زاویه­ای خاص به این مسأله پرداختند؛ خانم دکتر مریم دانای طوس، در سخنرانی خود با عنوان "مهارت خواندن در برنامه درسی ملی" از ضعف جدی شاخص­های آموزش خواندن و نبود الگوی مشخص برای این شاخص­ها، هدف­گذاری کلی و بدون توجه به خرده­شاخص­های مؤثر و در نتیجه سردرگمی دانش­آموزان و عدم تجهیز آنان به مهارت­های ضروری خواندن و درک متن سخن گفتند. آقای دکتر علی عربانی دانا و خانم دکتر شیما نبی فر، با رویکرد روان­شناسی زبان به مسأله خواندن پرداختند و هر یک از زاویه ای خاص مسأله سرعت خواندن و ارتباط آن با درک متن را در پیوند با رفتار بیولوژیک خواننده، بررسی نمودند. دکتر قدسیه رضوانیان، از دشواره­های خواندن متن ادبی کلاسیک در نظام آموزشی سخن گفت و دلایل عمده درک نادرست ادبیات را درعدم آشنایی خوانندگان ادبیات با انگاره­های بنیادین این رشته، تلقی حافظه مدار از ادبیات، گسسته­ خوانی ادبیات و عدم پیوند آن با پیش ­آموخته­ ها و تا حدی نیز واقعیت ­های زندگی دانستند. سپس دکتر محمود فتوحی، سخنرانی خویش را با پرسش "آیا خواندن ادبیات یک امر قراردادی است؟" آغاز کردند و در پاسخ به این پرسش، ابتدا از سه نوع خواندن سخن گفتند آنگاه با تمرکز بر خواندن به مثابه امر قردادی، از پیوند قراردادهای ادبی و ادبیت، نهادهای قراردادساز ادبی، و فهم منوط به آگاهی از قراردادهای ادبی سخن گفتند. در ادامه دکتر علیرضا نیکویی، به موضوع استعاره های  خواندن پرداختند و پس از بیان انواع استعاره­ ها، از ماهیت استعاری متن سخن گفتند که خواندن چگونه و بر اساس چه نقشه­ای ره به فهم متن می­برد و با تمرکز بر دو نوع استعاره استغراقی و استعاره تأملی به بحث  ادبیات به مثابه ابژه انتقالی پرداختند. موضوع سخنرانی دکتر علی اصغر سلطانی، تحلیل انتقادی متن بود. ایشان از ویژگی واسطگی زبان در بازنمایی واقعیت، روابط قدرت پنهان در زبان، برخورد ایدئولوژیک زبان با واقعیت و ادبیات به مثابه برساخته سخن گفتند و خواندن و فهم متن را منوط به وقوف خواننده از این ویژگی زبان و پیوند آن با واقعیت دانستند.
در پایان دکتر احمد رمضانی، با موضوع علم­ سنجی مطالعات حوزه خواندن، از سال 71 به بعد، به کمیت و کیفیت مقالات نگاشته شده در موضوع خواندن پرداختند و با دسته بندی و تحلیل این مقالات، به دو ویژگی  کمّی و صرفاً نظری بودن این مقالات اشاره نمودند. ایشان برای عملیاتی کردن دستاوردهای این مقالات و گذر از حیطه نظر به عمل،  پیشنهاد راه­اندازی قطب پژوهشی خواندن را در پژوهشگاه علوم انسانی با مشارکت دانشگاه مازندران مطرح نمودند. که به نوعی بیانیه پایانی همایش نیز تلقی می­شود. این همایش یک روزه، ساعت 20 به پایان رسید. امید که مدیران محترم گروه زبان و ادبیات فارسی و زبان­شناسی شورای نقد متون و ریاست خوشفکر و آگاه پژوهشگاه علوم انسانی که حامیان این همایش بودند در ادامه طریق نیز این امر مهم را پی گیرند.
گزارشگر: دکتر مریم شهامت
 
   1400/6/24 10:48    تعداد بازدید :  97


نام و نام خانوادگی :
ایمیل :
* متن کامنت :
 

خانه چاپ ارسال به دوستان نسخه متنی کوچک کردن متن بزرگ کردن متن دانلود خروجی پی دی اف خروجی میکروسافت ورد
تعداد بازدید : 97
9/10 (تعداد آرا 1 نفر )